Niezapłacona faktura oznacza dla wierzyciela nie tylko brak pieniędzy w ustalonym terminie. Często zmusza go również do poniesienia dodatkowych wydatków związanych z odzyskaniem należności. Mogą to być między innymi koszty zlecenia sprawy firmie windykacyjnej, analizy dokumentów, kontaktu z dłużnikiem, negocjacji, sprawdzenia jego sytuacji gospodarczej oraz przygotowania sprawy do dalszego postępowania. Powstaje więc pytanie, czy przedsiębiorca może obciążyć nierzetelnego kontrahenta prowizją zapłaconą profesjonalnej firmie windykacyjnej. Odpowiedź brzmi: tak, jednak zwrot nie następuje automatycznie. Wierzyciel powinien wykazać, że koszt został rzeczywiście poniesiony, pozostawał w związku z opóźnieniem dłużnika i był uzasadniony w okolicznościach danej sprawy.
W sprawach prowadzonych przez AIF Kancelarię zasadnicze znaczenie ma właściwe udokumentowanie poniesionych kosztów oraz wykazanie ich związku z odzyskaniem konkretnej należności. Argumentacja przedstawiana w takich sprawach opiera się nie tylko na przepisach krajowych, lecz także na prawie Unii Europejskiej oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i sądów powszechnych.
Czy dłużnik powinien zwrócić prowizję firmy windykacyjnej?
Wierzyciel może dochodzić od dłużnika nie tylko należności głównej i odsetek, lecz także rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Jeżeli rzeczywiście poniesione wydatki przewyższają ustawową kwotę 40, 70 albo 100 euro, może również żądać zwrotu uzasadnionych kosztów przekraczających właściwy ryczałt. Do takich wydatków może należeć prowizja zapłacona profesjonalnej firmie windykacyjnej. W toku procesu sąd może jednak zbadać zarówno celowość poniesienia kosztu, jak i jego wysokość. Roszczenie warto poprzeć pełnym zestawem dokumentów obejmującym umowę z firmą windykacyjną, fakturę, dowód zapłaty oraz informacje o wykonanych czynnościach.
Co przysługuje przedsiębiorcy po opóźnieniu w zapłacie?
Podstawą roszczenia jest art. 10 ustawy z 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Przepis przewiduje dwa odrębne uprawnienia. Pierwszym jest ryczałtowa rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Jej wysokość zależy od wartości niezapłaconego świadczenia:
40 euro – gdy wartość świadczenia nie przekracza 5000 zł,
70 euro – gdy wartość świadczenia jest wyższa niż 5000 zł, ale niższa niż 50 000 zł,
100 euro – gdy wartość świadczenia wynosi co najmniej 50 000 zł.
Rekompensata przysługuje od dnia nabycia prawa do odsetek za opóźnienie w transakcji handlowej. Jej równowartość ustala się według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne.
Drugim uprawnieniem jest możliwość dochodzenia zwrotu kosztów przewyższających odpowiednią kwotę ryczałtową. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy wierzyciel może żądać poniesionych kosztów odzyskiwania należności w uzasadnionej wysokości.
Oznacza to, że rekompensata w euro nie stanowi maksymalnej granicy odpowiedzialności dłużnika. Nie daje jednak wierzycielowi prawa do przeniesienia na kontrahenta każdego wydatku, niezależnie od jego wysokości, zakresu wykonanej pracy i przydatności podjętych działań.
„Powód jest uprawniony do dochodzenia kwoty (…) na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. W przedmiotowej sprawie koszty odzyskiwania należności przekroczyły kwotę 40 euro (…). Kwota dochodzona przez powoda jest rzeczywistym kosztem, jaki poniósł powód, podejmując działania mające na celu odzyskanie wierzytelności. Koszty te nie powstałyby, gdyby strona pozwana dokonała zapłaty w umówionym terminie.”
Czy prowizja firmy windykacyjnej jest kosztem odzyskiwania należności?
Prowizja może zostać uznana za koszt odzyskiwania należności, jeżeli wynika z rzeczywiście wykonanej usługi i pozostaje związana z odzyskaniem konkretnej wierzytelności. Profesjonalna obsługa windykacyjna nie musi ograniczać się do wysłania jednego wezwania do zapłaty. W zależności od charakteru sprawy może obejmować:
analizę dokumentów i podstawy roszczenia,
ustalenie aktualnych danych dłużnika,
kontakt telefoniczny i prowadzenie korespondencji,
przygotowanie i wysyłkę wezwań do zapłaty,
negocjacje dotyczące terminu lub sposobu spłaty,
analizę sytuacji gospodarczej i majątkowej kontrahenta,
prowadzenie wywiadu gospodarczego,
nadzór nad realizacją zawartej ugody,
obsługę administracyjną i dokumentacyjną sprawy,
korzystanie ze specjalistycznych systemów informatycznych,
przygotowanie dokumentów do postępowania sądowego lub egzekucyjnego.
Jeżeli dłużnik zapłaciłby fakturę w uzgodnionym terminie, wierzyciel nie musiałby zlecać tych działań ani ponosić związanych z nimi kosztów. Związek pomiędzy opóźnieniem a koniecznością skorzystania z profesjonalnej pomocy stanowi jeden z podstawowych argumentów przemawiających za zwrotem prowizji.
Czy przy ocenie prowizji liczy się tylko liczba wysłanych pism?
Nie. Koszt profesjonalnej windykacji nie powinien być oceniany wyłącznie przez pryzmat liczby wezwań do zapłaty lub przeprowadzonych rozmów telefonicznych. Wynagrodzenie firmy windykacyjnej może obejmować również czas pracy specjalistów, analizę dokumentacji, obsługę administracyjną, koszty zatrudnienia pracowników, wykorzystanie systemów informatycznych, prowadzenie wywiadu gospodarczego oraz nadzór nad przebiegiem całej sprawy. Dlatego wysoka prowizja nie musi być automatycznie nieuzasadniona. Z drugiej strony samo powołanie się na koszty działalności firmy windykacyjnej nie wystarczy. Wierzyciel powinien wykazać, jaki zakres pracy wykonano w odniesieniu do konkretnego dłużnika i konkretnej należności.
Czy sposób ustalenia prowizji ma znaczenie?
Firmy windykacyjne często rozliczają się według modelu success fee. Wynagrodzenie stanowi wtedy określony procent odzyskanej kwoty i staje się należne dopiero po uzyskaniu zapłaty. Sam prowizyjny sposób rozliczenia nie wyklucza dochodzenia kosztu od dłużnika. O wyniku sprawy decyduje ocena konkretnych okoliczności, w tym wartości wierzytelności, zakresu wykonanych działań i sposobu udokumentowania wynagrodzenia, m.in.:
wartość odzyskiwanej wierzytelności,
stopień skomplikowania sprawy,
liczba i rodzaj wykonanych czynności,
czas prowadzenia windykacji,
zachowanie dłużnika,
skuteczność podjętych działań,
konieczność przeprowadzenia negocjacji lub wywiadu gospodarczego,
rynkowy poziom wynagrodzenia za podobne usługi.
Wysokość prowizji powinna pozostawać w racjonalnej relacji do wartości wierzytelności, czasu prowadzenia sprawy oraz rzeczywistego zakresu wykonanej pracy.
Co na temat prowizji orzekł Sąd Najwyższy?
Istotne znaczenie ma uchwała Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2019 roku, sygn. III CZP 48/19. Sąd Najwyższy potwierdził, że celowe koszty windykacji przewyższające ustawowy ryczałt mieszczą się w pojęciu kosztów odzyskiwania należności. Sprawa dotyczyła między innymi procentowej prowizji ustalonej od wartości wyegzekwowanego roszczenia. Uchwała nie wprowadza zasady, zgodnie z którą każda prowizja firmy windykacyjnej podlega zwrotowi w pełnej wysokości. Potwierdza jednak, że nie można odrzucić takiego roszczenia wyłącznie dlatego, że wynagrodzenie zostało obliczone procentowo. Przy ocenie roszczenia nadal należy ustalić, czy koszt został rzeczywiście poniesiony, czy działania były celowe oraz czy wysokość wynagrodzenia była uzasadniona.
Jak do prowizji windykacyjnej podchodzą sądy powszechne?
Możliwość dochodzenia prowizji potwierdza również orzecznictwo sądów powszechnych.
Sąd Okręgowy w Koszalinie w wyroku z 15 listopada 2017 roku, sygn. VI Ga 87/17, zaakceptował ustalenie wynagrodzenia za windykację pozasądową jako prowizji od odzyskanej kwoty. W rozpoznawanej sprawie wynagrodzenie sięgające 9% wartości wierzytelności nie zostało uznane za nadmierne obciążenie dłużnika.
Z kolei Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 23 marca 2017 roku, sygn. XXIII Ga 173/17, wskazał, że uzasadnione koszty dochodzenia wierzytelności mogą obejmować wydatki poniesione przez wierzyciela w związku ze skorzystaniem z usług firmy windykacyjnej.
Orzeczenia te nie oznaczają, że określona stawka procentowa zostanie zaakceptowana w każdej sprawie. Potwierdzają jednak, że prowizyjny model wynagrodzenia sam w sobie nie wyklucza dochodzenia zwrotu kosztów od dłużnika.
Jakie znaczenie ma prawo Unii Europejskiej?
Polskie przepisy realizują założenia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE dotyczącej zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Celem tej regulacji jest nie tylko rekompensowanie wierzycielowi poniesionych wydatków, lecz także zniechęcanie przedsiębiorców do opóźniania płatności. Artykuł 6 ust. 3 dyrektywy pozwala wierzycielowi uzyskać rozsądną rekompensatę za koszty odzyskiwania należności przekraczające stałą kwotę. Przepis wskazuje, że mogą to być między innymi koszty skorzystania z usług prawnika lub firmy windykacyjnej. Stanowisko to potwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 13 września 2018 roku w sprawie C-287/17. Trybunał uznał, że wierzyciel może otrzymać, poza kwotą ryczałtową, rozsądną rekompensatę za część kosztów przekraczającą ten ryczałt. TSUE zaznaczył jednocześnie, że zwrot nie powinien obejmować kosztów nadmiernie wygórowanych ani wydatków, które zostały już pokryte przez stałą rekompensatę.
Co oznacza „uzasadniona wysokość” kosztów?
Ustawa nie określa jednej stawki ani maksymalnego procentu prowizji, który będzie odpowiedni w każdej sprawie. Ocena wysokości kosztów zależy od okoliczności związanych z konkretną wierzytelnością i przebiegiem działań windykacyjnych. Podstawą dobrze przygotowanego roszczenia jest spójna dokumentacja potwierdzająca wymagalność należności, zakres wykonanych działań, rozliczenie wynagrodzenia oraz związek poniesionego kosztu z odzyskiwaniem długu. Sama umowa ustalająca procentowe wynagrodzenie nie zastępuje dokumentacji dotyczącej przebiegu windykacji. Stanowi jednak istotny element materiału dowodowego, zwłaszcza gdy towarzyszą jej faktura, potwierdzenie zapłaty i raport przedstawiający wykonane czynności.
Jak udowodnić poniesienie kosztów windykacji?
Im pełniejsza dokumentacja, tym łatwiej wykazać zasadność roszczenia. Wierzyciel powinien zachować przede wszystkim:
umowę zawartą z firmą windykacyjną,
regulamin lub załącznik określający sposób obliczenia prowizji,
fakturę wystawioną za usługę,
potwierdzenie zapłaty faktury,
notę obciążeniową, jeżeli została wystawiona,
raport z przebiegu windykacji,
wykaz wykonanych czynności,
wezwania do zapłaty,
korespondencję z dłużnikiem,
dokumenty dotyczące negocjacji lub zawartej ugody,
dowody wskazujące, kiedy i wskutek jakich działań należność została odzyskana.
Sama faktura potwierdza, że firma windykacyjna naliczyła wynagrodzenie. Nie zawsze wykazuje jednak, że koszt został zapłacony, jakie czynności wykonano, czy były one potrzebne i czy pozostawały w związku z późniejszą zapłatą. Dlatego w praktyce procesowej większą wartość ma pełny zestaw dokumentów obejmujący umowę, fakturę, potwierdzenie zapłaty oraz szczegółowe informacje o przebiegu windykacji.
Przykład dochodzenia prowizji firmy windykacyjnej
Przedsiębiorca wystawił kontrahentowi fakturę na 35 000 zł z terminem płatności wynoszącym 30 dni. Pomimo upływu terminu oraz kierowanych wezwań należność nie została uregulowana. Wierzyciel zlecił sprawę profesjonalnej firmie windykacyjnej. W ramach obsługi przeprowadzono analizę dokumentów, ustalono sytuację dłużnika, nawiązano z nim kontakt, prowadzono negocjacje i uzgodniono harmonogram spłaty. Po odzyskaniu należności firma naliczyła prowizję w wysokości 7%, czyli 2450 zł. W takim przypadku wierzyciel może dochodzić:
odpowiedniej rekompensaty ryczałtowej,
zwrotu uzasadnionych kosztów przekraczających tę rekompensatę.
W procesie powinien jednak przedstawić nie tylko fakturę na 2450 zł, lecz także umowę z firmą windykacyjną, potwierdzenie zapłaty oraz dokumentację pokazującą rzeczywisty zakres wykonanych działań. Sąd oceni, czy pełna kwota prowizji była uzasadniona w odniesieniu do wartości długu, stopnia trudności sprawy, czasu trwania windykacji oraz skuteczności wykonanych czynności.
Jak rozliczyć działania prowadzone na różnych etapach odzyskiwania należności?
Odzyskanie należności w toku egzekucji komorniczej nie musi automatycznie wykluczać dochodzenia zwrotu prowizji firmy windykacyjnej. Znaczenie mają treść zawartej umowy, zakres wykonanych czynności oraz rzeczywisty udział windykatora w prowadzeniu sprawy. Firma windykacyjna mogła wcześniej analizować dokumentację, ustalać sytuację dłużnika, podejmować próby polubownego zakończenia sporu, przygotowywać materiały do postępowania sądowego albo koordynować dalsze działania związane z odzyskaniem należności. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera wykazanie związku pomiędzy wykonanymi czynnościami a procesem dochodzenia konkretnej wierzytelności. Dokumentacja powinna dokładnie przedstawiać, jakie działania zostały podjęte przed wszczęciem egzekucji oraz na dalszych etapach prowadzenia sprawy.
Czy zwrot obejmuje tylko windykację przedsądową?
Przepisy nie ograniczają kosztów odzyskiwania należności wyłącznie do działań podjętych przed wniesieniem pozwu. Poszczególne koszty powinny jednak zostać prawidłowo zakwalifikowane i przyporządkowane do wykonanych czynności. Koszty odzyskiwania należności dochodzone na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy oraz koszty postępowania sądowego mają odmienne podstawy prawne. Dlatego przygotowując roszczenie, należy precyzyjnie wskazać:
za jakie czynności naliczono prowizję,
na jakim etapie wykonano poszczególne działania,
w jaki sposób służyły one odzyskaniu wierzytelności,
które czynności miały charakter windykacyjny, a które wiązały się już z postępowaniem sądowym lub egzekucyjnym.
Przejrzyste rozliczenie poszczególnych etapów sprawy ułatwia wykazanie rzeczywistego zakresu usługi i prawidłowej wysokości dochodzonego kosztu.
Jak przygotować dokumentację potrzebną do dochodzenia prowizji?
Skuteczne dochodzenie zwrotu prowizji wymaga przedstawienia spójnej dokumentacji. Powinna ona potwierdzać nie tylko wysokość wynagrodzenia, lecz także zakres wykonanej pracy, związek działań z odzyskiwaną wierzytelnością oraz rzeczywiste poniesienie wydatku.
Potwierdzenie zapłaty wynagrodzenia. Fakturę wystawioną przez firmę windykacyjną warto uzupełnić potwierdzeniem przelewu lub innym dowodem rozliczenia wynagrodzenia. Pozwala to wykazać, że koszt nie został jedynie naliczony, ale faktycznie obciążył wierzyciela.
Szczegółowy opis wykonanych działań. Dokumentacja powinna przedstawiać konkretne czynności wykonane w danej sprawie. Znaczenie mogą mieć daty kontaktów z dłużnikiem, wysłane pisma, prowadzone negocjacje, dokonane ustalenia, analiza dokumentów oraz działania podjęte w celu doprowadzenia do zapłaty.
Wykazanie związku z odzyskaniem należności. Warto wyjaśnić, dlaczego skorzystanie z profesjonalnego wsparcia było uzasadnione w okolicznościach sprawy i w jaki sposób wykonane czynności służyły odzyskaniu konkretnej należności.
Prawidłowe uwzględnienie ustawowej rekompensaty. Roszczenie powinno zostać odpowiednio rozliczone z rekompensatą wynoszącą 40, 70 albo 100 euro. Artykuł 10 ust. 2 ustawy pozwala dochodzić uzasadnionych kosztów przekraczających właściwą kwotę ryczałtową.
Dopasowanie prowizji do okoliczności sprawy. Wysokość wynagrodzenia powinna odpowiadać wartości wierzytelności, stopniowi trudności sprawy, czasowi prowadzenia windykacji i zakresowi wykonanych czynności. Przygotowując roszczenie, warto pokazać, z czego wynikała przyjęta stawka i dlaczego była uzasadniona.
Rozdzielenie poszczególnych rodzajów kosztów. Jeżeli działania obejmowały etap polubowny, sądowy i egzekucyjny, dokumentacja powinna jasno rozróżniać czynności wykonane na każdym z tych etapów. Ułatwia to prawidłowe zakwalifikowanie kosztów oraz wykazanie, za jaki zakres pracy naliczono wynagrodzenie.
Zwrot prowizji firmy windykacyjnej – najważniejsze wnioski
Prowizja zapłacona profesjonalnej firmie windykacyjnej może stanowić koszt odzyskiwania należności, którego zwrotu wierzyciel będzie dochodził od dłużnika. Podstawę roszczenia stanowi art. 10 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Powodzenie sprawy zależy przede wszystkim od wykazania, że koszt:
został rzeczywiście poniesiony,
powstał w związku z opóźnieniem w zapłacie,
dotyczył odzyskania konkretnej wierzytelności,
odpowiadał rzeczywiście wykonanym czynnościom,
był celowy i racjonalny,
pozostawał uzasadniony pod względem wysokości,
został prawidłowo rozliczony z ustawową rekompensatą,
został właściwie oddzielony od innych kosztów związanych z postępowaniem.
W praktyce zasadnicze znaczenie ma więc nie tylko sama umowa z firmą windykacyjną, lecz także kompletna dokumentacja pokazująca przebieg sprawy. Raport z wykonanych działań, faktura, dowód zapłaty, korespondencja i dokumenty dotyczące odzyskania należności pozwalają przedstawić spójne uzasadnienie dochodzonej kwoty.
Jak AIF Kancelaria wspiera przedsiębiorców?
Jako AIF Kancelaria od wielu lat reprezentujemy przedsiębiorców w sporach dotyczących niezapłaconych faktur oraz kosztów poniesionych w celu odzyskania należności. Analizujemy umowy zawarte z firmami windykacyjnymi, faktury, dowody zapłaty, raporty z wykonanych działań i dokumentację dotyczącą kontaktów z dłużnikiem. Oceniamy, czy zgromadzone materiały pozwalają wykazać rzeczywiste poniesienie kosztu, jego celowość oraz uzasadnioną wysokość. Przygotowujemy również argumentację procesową i reprezentujemy przedsiębiorców w sporach z nierzetelnymi kontrahentami. Wykorzystujemy przy tym nie tylko przepisy ustawy, lecz także prawo Unii Europejskiej oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, TSUE i sądów powszechnych. Każda sprawa wymaga osobnej oceny. Sam fakt zapłacenia prowizji nie przesądza o jej zasądzeniu. Przed skierowaniem roszczenia warto więc sprawdzić, czy dokumentacja pozwala wykazać związek kosztu z odzyskaniem należności i obronić jego wysokość przed sądem.
FAQ
#1 Czy można dochodzić od dłużnika zwrotu prowizji zapłaconej firmie windykacyjnej?
Tak. Wierzyciel może dochodzić zwrotu uzasadnionych kosztów odzyskiwania należności przekraczających ustawową rekompensatę. Prowizja firmy windykacyjnej może stanowić taki koszt, jeżeli została rzeczywiście poniesiona i pozostawała związana z odzyskaniem długu.
#2 Czy rekompensata 40, 70 lub 100 euro wyklucza dochodzenie wyższej kwoty?
Nie. Jeżeli rzeczywiście poniesione i uzasadnione koszty odzyskiwania należności przekraczają właściwy ryczałt, wierzyciel może dochodzić nadwyżki na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy.
#3 Jakie dokumenty potwierdzają poniesienie kosztów windykacji?
Najważniejsze są umowa z firmą windykacyjną, faktura, potwierdzenie zapłaty, raport z przebiegu sprawy, wykaz wykonanych czynności, wezwania do zapłaty, korespondencja oraz dokumenty dotyczące negocjacji lub ugody.
#4 Czy sama faktura firmy windykacyjnej wystarczy?
Nie zawsze. Faktura wykazuje naliczenie wynagrodzenia, ale sąd może również oczekiwać dowodu zapłaty, umowy oraz dokumentacji potwierdzającej zakres, celowość i skuteczność wykonanych czynności.
#5 Czy prowizja success fee może zostać zasądzona?
Tak. Prowizyjny model wynagrodzenia nie wyklucza zwrotu kosztu. Sąd może jednak ocenić, czy zastosowana stawka była uzasadniona w odniesieniu do wartości wierzytelności, stopnia trudności sprawy i zakresu pracy.
#6 Czy sąd może obniżyć dochodzoną prowizję?
Sąd może uznać, że tylko część wydatku stanowiła uzasadniony koszt odzyskiwania należności. Dlatego wysokość prowizji powinna być możliwa do obrony na podstawie dokumentów i rzeczywiście wykonanych czynności.
#7 Czy koszty firmy windykacyjnej można odzyskać, gdy należność wyegzekwował komornik?
Jest to możliwe, ale może stać się przedmiotem sporu. Wierzyciel powinien wykazać, że działania firmy windykacyjnej pozostawały w związku z odzyskaniem należności i nie były zbędne wobec czynności komornika.
#8 Czy zwrot kosztów przysługuje tylko za windykację przedsądową?
Nie. Przepisy nie ograniczają kosztów odzyskiwania należności wyłącznie do etapu przedsądowego. Trzeba jednak ustalić, czy wynagrodzenie firmy windykacyjnej nie pokrywa się z kosztami postępowania sądowego lub egzekucyjnego.
#9 Jakie orzeczenia potwierdzają możliwość odzyskania prowizji?
Najczęściej przywoływane są uchwała Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2019 roku, sygn. III CZP 48/19, wyrok TSUE z 13 września 2018 roku, C-287/17, wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z 15 listopada 2017 roku, VI Ga 87/17, oraz wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 marca 2017 roku, XXIII Ga 173/17.
#10 Co powinien zrobić przedsiębiorca, który chce odzyskać koszty profesjonalnej windykacji?
Powinien przede wszystkim zabezpieczyć pełną dokumentację: umowę, fakturę, dowód zapłaty, raport z wykonanych działań oraz korespondencję z dłużnikiem. Następnie warto ocenić, czy koszt był celowy, pozostawał w związku z odzyskaniem należności i może zostać obroniony pod względem wysokości.
Skorzystaj z profesjonalnego wsparcia AIF Kancelaria – zleć windykację na koszt dłużnika!
Bezpłatny wpis w Krajowym Rejestrze Dłużników BIG.
OBEJRZYJ PREZENTACJĘ ARTYKUŁU PONIŻEJ: